Trách nhiệm hình sự là biện pháp hữu hiệu của nhà nước áp dụng đối với người/pháp nhân thương mại phạm tội nhằm duy trì trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ công lí. Để đảm bảo việc áp dụng trách nhiệm hình sự đối với chủ thể phạm tội được đúng, hạn chế sai sót có thể xảy ra đòi hỏi người áp dụng luật phải có nhận thức và am hiểu sâu sắc về pháp luật hình sự, trong đó có vấn đề cơ sở của trách nhiệm hình sự. Bài viết nhằm làm rõ khái niệm cơ sở của trách nhiệm hình sự, xác định bản chất cơ sở của trách nhiệm hình sự ở các phương diện khác nhau (phương diện khoa học, thực tế và pháp lí); đồng thời phân tích, làm rõ cơ sở của trách nhiệm hình sự với tính chất là căn cứ xác định ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm.
1. Lê Cảm (2000), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung luật hình sự, Tập III, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội.
2. Lê Thị Sơn (1997), “Trách nhiệm hình sự và miễn trách nhiệm hình sự”, Tạp chí Luật học, số 5.
3. Nguyễn Ngọc Hoà (2004), Cấu thành tội phạm - Lí luận và thực tiễn, Nxb. Tư pháp, Hà Nội.
4. Nguyễn Ngọc Hoà (2005), Tội phạm và cấu thành tội phạm, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội.
5. Trường Đại học luật Hà Nội (1997), Luật hình sự Việt Nam - Những vấn đề lí luận và thực tiễn, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội.
6. Trường Đại học Luật Hà Nội (2001), Trách nhiệm hình sự và hình phạt, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội.
7. Trường Đại học Luật Hà Nội (2022), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Nxb. Tư pháp, Hà Nội.
8. Trịnh Tiến Việt (2021), Trách nhiệm hình sự và loại trừ trách nhiệm hình sự, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
9. Võ Khánh Vinh (1994), Nguyên tắc công bằng trong Luật hình sự Việt Nam, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội.